Przygotowanie do olimpiad

Drogowskaz Pasjonata » Przygotowanie do Olimpiad

Poniżej przedstawiamy informacje o tym, jak przygotować się do poszczególnych olimpiad przedmiotowych, wraz ze spisem literatury, przydatnymi linkami, strategią etc. Powodzenia!

Jeśli masz uwagi dotyczące przygotowywania się do olimpiad niżej wymienionych lub innych (np. Chemiczna, Biologiczna, …), napisz nam!

Olimpiada Matematyczna

http://www.om.edu.pl/

Sposób treningu przed OM zależy istotnie od poziomu zawodnika. Możemy podzielić zawodników na dwie grupy: tych, którzy nie byli jeszcze w finale oraz finalistów.

Jeżeli nie byłaś jeszcze w finale OM, Twoim głównym przeciwnikiem jest drugi etap. Zadania z drugiego etapu z założenia powinny być elementarne i dostępne dla kogoś z wiedzą niewiele przekraczającą tę z programu liceum (czasami tak nie jest, ale komisja zadaniowa raczej stara się, by tak nie było). Co więcej, jeżeli zadanie da się rozwiązać dużo łatwiej nieelementarnymi metodami, to głosuje na jego niekorzyść przy wyborze zadań na drugi etap.

Co więc należy robić?

Jeżeli jesteś już finalistą, Twój trening powinien wyglądać odrobinę inaczej (o ile stosowałaś się do powyższych uwag, w szczególności nie masz większych braków w żadnym z działów olimpijskiej matematyki).

Na koniec kilka słów o literaturze do konkretnych działów:

Olimpiada Fizyczna

http://www.kgof.edu.pl/

1.Ucz się ogólnie fizyki (np. Kozielski + Feynman, patrz Książki).

2. Rozwiązuj zadania z poprzednich OF-ów

3. Przygotuj się też na część doświadczalną.

4. Nie zapomnij o podstawach rachunku różniczkowego i całkowego. Jeśli są całki w zadaniu, to zwykle podają jak je liczyć, ale wpierw musisz umieć przedstawić rozwiązanie przy pomocy całki (nieraz wielowymiarowej) i ew. ją trochę przekształcić.

Olimpiada Informatyczna

http://www.oi.edu.pl/

Jak przygotować się do Olimpiady Informatycznej - tekst autorstwa Karola Pokorskiego

Jak nauczyć się algorytmów i struktury danych? Warto zajrzeć do następujących pozycji:

Książki:

1. Cormen "Wprowadzenie fo algorytmów"

2. książeczki z przebiegu poprzednich Olimpiad (dostępne na stronie Olimpiady)

3. Banachowski, Diks, Rytter „Algorytmy i struktury danych” 4. Piotr Stańczyk "Algorytmika praktyczna"

Linki:

Dobrym pomysłem jest też rozwiązywanie zadań na anglojęzycznych serwisach np.:

Po rozwiązaniu kilkunastu-kilkudziesięciu zadań, powinniśmy sobie zrobić sprawdzian: wybrać losowo (lub poprosić kogoś znajomego o wybranie) kilka zadań i próbować je rozwiązać w określonym czasie (na przykład pięciu godzin). Po takich „zawodach” konieczne jest przeanalizowanie wyników - weryfikacja, czy strategia, którą się obrało była słuszna.

Warto startować w innych konkursach, które pojawiają się po drodze:

Olimpiada Astronomiczna

http://www.planetarium.edu.pl/oa.htm

Olimpiada Astronomiczna należy do dość prostych olimpiad. Niestety nie zapewnia ona zwolnienia z matury, jednakże większość polskich uniwersytetów ją uznaje i pozwala to na bezstresowe dostanie się na studia. Jest to także stosunkowo mało popularna olimpiada. W II etapie zazwyczaj mamy ok. 80 uczestników piszących w dwóch miejscach w Polsce, zaś do finału dostaje się około 20 uczestników. Ważną informacją dotyczącą olimpiady jest fakt, że nie każdy uczestnik finału jest finalistą.

Etap I

Cechą charakterystyczną olimpiady astronomicznej jest występowanie zadań obserwacyjnych. Już w pierwszym etapie organizatorzy wymagają od nas rozwiązania jednego zadania obserwacyjnego. To może być największa trudność. Ale organizatorzy pozwalają jako rozwiązanie zadania obserwacyjnego na przysłanie opisu dowolnej obserwacji. Jako źródło inspiracji warto wziąć też sobie poprzednie olimpiady. Warto jednak przyjrzeć się temu zadaniu, bo wadliwe rozwiązanie tego zadania jest najczęstszą przyczyną niedostania się do drugiego etapu.

Pozostałe zadania pierwszego etapu zazwyczaj są proste. Jednakże prawda jest taka, że poza wiedzą szkolną z fizyki zazwyczaj wymagają umiejętności przekształcania i przeliczania różnego rodzaju układów współrzędnych na niebie. Wymagają policzenia, gdzie najlepiej obserwować Wenus, albo o której w jakimś miejscu zachodzi, przeliczenia różnego rodzajów czasu, etc. By z tym się zaznajomić warto przeczytać Astronomię Ogólną Eugeniusza Rybki lub Astronomię w Geografii Jana Mietelskiego. Druga z tych książek ma zasadniczą wadę, tzn. zawiera rachunek krakowianowy, na którego naukę nie warto raczej poświęcać czasu, a po za tym powoduje to utratę orientacji, gdzie się jak mnożyło w macierzach i krakowianach. Astronomia ogólna jest książką która ostatnio wypadła z listy zalecanych lektur, jednakże warto moim zdaniem ją przejrzeć.

Etap II

Kolejnym elementem nauki, będącym też przygotowaniem do drugiego etapu jest zaznajomienie się z astronomią i astrofizyką. W szczególności należy znać podstawowe pojęcia z fotometrii: jasność gwiazdowa, jasność absolutna, wzór Pogsona, ekstynkcja. Ważna jest znajomość diagramu H-R, a także jakie są typy gwiazd zmiennych, co je wyróżnia. Należy także posiadać elementarną wiedzę kosmologiczną, tzn. wiedzieć co to Wielki Wybuch, Stała Hubble'a. Z tymi pojęciami można się zaznajomić korzystając Astronomia z astrofizyką Jerzego Kreinera, może się też przydać Astronomia Ogólna, którą w tym przypadku trzeba bardzo uważnie czytać, ze względu na to, że może zawierać nieaktualne dane.

Dobrym przygotowaniem do rozwiązania zadań jest ćwiczenie na olimpiadach z poprzednich lat. Kilka ostatnich olimpiad można znaleźć na stronie olimpiady. Od tego warto zacząć, szczególnie że są to najbliższe nam olimpiady. Potem warto zajrzeć do młodszych olimpiad, do których dostęp jest trudniejszy, ale można w bibliotece sobie skserować treści zadań, które były publikowane w Delcie. Jest oczywiście książka 25 lat olimpiad astronomicznych, ale ze względu na swoją wiekowość pozostawiłbym sobie ją na koniec.

Na drugim etapie możesz przynieść sobie dowolne książki - co nie oznacza, że należy brać całą domową bibliotekę. Warto wziąć podręczniki z fizyki do liceum, a także zalecaną literaturę. Jednak, żeby w trakcie zawodów z tych książek skorzystać trzeba je znać. Nie należy liczyć, że w trakcie zawodów znajdę w nieznanej mi książce przydatne informacje.

Etap III

W trzecim etapie należy poszerzyć swoją wiedzę astronomiczną i astrofizyczną zapoznając się z książkami z literatury zalecanej przez organizatorów olimpiady. Warto więc sobie te książki przeczytać. Większość książek można znaleźć w bibliotekach pedagogicznych istniejących w powiatach. Można także korzystać z bibliotek wojewódzkich. Astronomię ogólną można zazwyczaj kupić za parę złotych na Allegro.

Problemem największym mogą być zadania obserwacyjne ostatniego etapu. Tutaj niestety trzeba się dobrze przygotować ze znajomości nieba. Warto znać nazwy najjaśniejszych gwiazd na niebie (nie tylko północnym!). Konieczna jest znajomość gwiazdozbiorów, także nieba południowego. Niebo południowe jest użyteczne w zadaniu odbywającym się w planetarium. To dla osób nie obserwujących nieba na co dzień może być najtrudniejsze z całej olimpiady. Warto zatem kilka weekendów przez olimpiadą wziąć chociaż obrotową mapę nieba i zaznajomić się z tymi gwiazdozbiorami co są na naszym niebie. Tematyka zadań obserwacyjnych jest zazwyczaj podobna, więc warto spróbować zrobić sobie zadania z poprzednich lat w trakcie takich obserwacji.

 

Olimpiada Astronomiczna vol. 2

Uwagi wstępne / I ETAP 

Stary tekst o Olimpiadzie Astronomicznej, jest trochę przedawniony (ale polecam go i tak przeczytać jako wstęp), chciałem też podzielić się swoimi wrażeniami z przygotowań do OA, więc zapraszam do lektury.  

W porównaniu do innych "mainstreamowych" olimpiad (OM/OF/OI) I stopień jest prosty (szczególnie rachunkowo, chociaż zdarzały się wyjątki), co nie znaczy, że banalny. Jest kilka zasadniczych problemów w przygotowaniu:  

II ETAP 

Drugi etap to na początku de facto loteria, czy Ci podejdzie odpowiedni pomysł, czy nie, jednak po odpowiednim treningu da się rozwiązać praktycznie każde zadanie. 

Uwagi praktyczne: 

III ETAP 

Na trzecim etapie trzeba mieć rozległą wiedzę. Tutaj już najmniej mogę pomóc, gdyż sam musisz wiedzieć, w czym masz braki, a co jest Twoją mocną stroną. Ale warto odnotować, że standardem w tych zadaniach jest: 

Duża część sukcesu zależy od szczęścia, czy zadania Ci "podejdą" lub nawet, czy będziesz w dobrej "formie" na finale.

Książki, czyli jak nabyć wiedzę: 

Na start:

​Bardziej Zaawansowane/Obszerne Materiały:

Zbiory:

https://sklep.pta.edu.pl/ksiazki/223-zadania-z-olimpiad-astronomicznych-xxxvi-lx.html <- polecane, zawiera rozwiązania  

https://sklep.pta.edu.pl/ksiazki/172-zbior-zadan-z-olimpiad-astronomicznych-xxvi-xxxv.html <- nie zawiera rozwiązań

"25 Lat Olimpiady Astronomicznej<- zawiera rozwiązania. 

"Zadania z Astronomii Z Rozwiązaniami" H. Chrupala, J. Kreineq M. Szczepański <- zawiera rozwiązania i podstawy, część zadań jest typu "podstaw do wzoru", część na poziomie olimpijskim, dobre na początek  

W Uranii czasami są rozwiązania zadań. 

INTERNET <- polecane szczególnie: 

https://eduinf.waw.pl/ast/nauka.php 

W razie pytań, można pisać do mnie. Feedback mile widziany. Tekst bazowany na moich doświadczeniach z przygotowań oraz udziału w olimpiadach 59, 60 i 61. 

Autor drugiego tekstu o OA: Adam Gonstal Kontakt: ag9@onet.eu